ميرزا محمد هادي علوى شيرازى

40

سفرنامه ميرزا ابو الحسن خان شيرازى ( ايلچى ) به روسيه ( فارسى )

كه منشاء فساد كلى و استقلال طايفهء روسيه گرديده بود لبيك حق را اجابت گفته وفات يافت . چون آقا بيك از دوستان و يكرنگان او بود ، دست تأسف برسر زده آغاز زارى نمود . صاحبى ايلچى به او فرمودند كه هيچ خوابى به اين زودى اثر نكرد ، كه خواب تو اثر كرد . سگ زرد اين مرد بود كه وفات يافت و از نظرها غايب شد . آقا بيك را از اين تعبير خوش نيامده برخاست و به منزل خود رفت . لكن در حقيقت هيچ معبرى تا حال به اين خوبى تعبير نكرده بود . يوم يكشنبه بيست و ششم : طلوع صبح ايشيك آقاسى سردار وارد و خدمت صاحبى ايلچى اظهار نمود كه امضاى عهدنامهء مباركه از دربار پادشاه روس رسيده و احكام بليغه از جانب او درباب رفتن شما به پتربورغ شده است . صاحبى ايلچى يك طاقه شال رضائى به او انعام فرمودند ، و از وصول اين خبر سرورى در خاطر همگى راه يافته ، درهمان بين سردار با جمعى اعزه و اعيان وارد منزل صاحبى ايلچى گرديده نشان شير و خورشيد كه از شاهنشاه عالم‌پناه به او مرحمت شده بوده ارسال پتربورغ كرده بود كه از پادشاه خود مأذون شده باشد ، در همين روز با نشان ديگر از پادشاه روس به‌جهت او آورده هر دو را حمايت و زينت گردن خود ساخته و بشكرگزارى جناب بارى مشغول گرديده ، مذكور نمود كه از قرار شروح نوشتجات بر من ظاهر شده كه اين امضائى كه حال آورده‌اند ، امضاى سيم است كه از دربار پادشاه من رسيده ابتدا يك امضائى به مصحوب آدمى فرستاده بودند . آدم و امضاء هر دو در راهها مفقود الخبر گرديده ، معلوم نشده كه بچه طريق اتفاق افتاد . دفعه ديگر امضائى به محصوب آدمى فرستاده‌اند ، در عرض راه نجات فرانسه گرفته ، برده‌اند . اين دفعه سيم است كه امضا به اينجا رسيده و من كه سردارم الحمد الله تعالى در دولت عليهء ايران و نزد شما خجل نشده‌ام ، و نيز مذكور نمود كه از جانب پادشاه من بساناويچ كه در ايران مشهور بدلى مايور است با جمعى ديگر مأمور بمهمان‌دارى شما گرديده كه در عرض راه پتربورغ به خدمتگذارى شما مشغول باشند . و نيز مذكور نمود كه از دولت ما چنين حكم شده كه به قدر يكصد نفر سوار مكمل مسلح سواى عمله‌جات و همراهان بايد همراه شما باشند كه به اعزاز و احترام تمام رفته باشيد ، زيرا كه پادشاه من از وقوع مصالحهء ميمونه مشعوف و از رفتن شما نيز مسرور است . عنقريب مطالب و مهمات منظورهء شما را بر وفق دلخواه صورت ميدهد ، و شما را با نيل مقصود از آنجا روانه خواهد كرد . از اين مقوله سخنان بسيار گفته و ما را خاطرجمع كرده و خواهشمند شد كه اليوم صاحبى ايلچى بشاديانهء وصول امضاى عهدنامه در سر ميز سردار رفته ، حاضر شده باشند . صاحبى ايلچى اگرچه صايم بودند ، قبول نمودند . سردار بعد از خوشوقتى و تعارف بسيار برخاسته به منزل خود رفت . صاحبى ايلچى همان لحظه قدغن فرمود عرايض و نوشتجات در همين بابت به دولت عليهء ايران قلمى و به مصحوب آقا بابا بيك غلام سركار نواب ولى عهد ارسال تبريز نمودند و انعامى كه شايستهء حال او بود نيز به او داده شد . بعد از فراغ از روانه ساختن چاپار مذكور ، گاريت مخصوص آورده ، صاحبى ايلچى سوار و با